تشنج چیست؟
تشنج هنگامي روي ميدهد كه گروهي از نورونها (سلولهاي عصبي مغز) ناگهان به صورت همزمان با يكديگر ولي غير طبيعي و كنترل نشده شروع به ارسال پي در پي پيامهاي الكتريكي كنند. اين فعاليت غير طبيعي ممكن است باعث پيدايش علايم حركتي مانند تكانهاي بدن، علايم حسي مانند شنيدن صداهاي خاص يا خواب رفتگي بدن، علايم رواني مانند ترس و اضطراب و علايم مربوط به دستگاه عصبي خودكار مانند تعريق و بر افروختگي شود.مغز انسان پيچيدهترين عضو بدن و بدون اغراق پيچيدهترين دستگاه است كه تا كنون در جهان به وجود آمده است. در قسمت پردازش مركزي يك كامپيوتر پنتيوم پيشرفته حدود سه ميليون ترانزيستور وجود دارد در حالي كه تعداد نورونهاي مغز به ده ميليارد بر آورد شده است.پيچيدگي مغز تنها از جنبه تعداد بسيار زياد نورونهاي آن نيست، بلكه ارتباطهاي بسيار زياد و گسترده بين سلولهاي آن است كه شبكه بسيار عظيم تكامل يافتهيي ايجادميكند كه اين همه توانايي و كارآيي به آن ميدهد. به عنوان مثال در بعضي قسمت هاي مغز مانند مخچه هر سلول با يك ميليون سلول ديگر ارتباط مستقيم دارد و تعداد ارتباطات غير مستقيم از حد تصور خارج است. به كمك اين ارتباطها سلولهاي مغز ميتوانند روي يكديگر تاثير گذاشته و كار هم را تقويت يا تضعيف كنند. از اين گونه مكانيسمهاي تحريكي و مهاري در مغز بسيار فراوان وجود دارد و بين آنها تعادل بسيار ظريف و دقيقي بر قرار است كه در سايه آن اين عضو كار عادي خود ادامه ميدهد. بر هم خوردن اين تعادل ممكن است باعث تحريك بيش از حد در قسمتي از مغز شده و تشنج ايجاد كند. تا كنون دانش بشر از چگونگي كار كرد مغز و مكانيسمهاي ايجاد تشنج به نسبت خيلي اندك است. تشنج ممكن است ناشي از علل ذاتي يا اكتسابي و همينطور ناشي از بيماريهاي خود مغز يا بيماريهاي كلي بدن باشد. از يك ديدگاه تشنج به دو نوع موضعي و عمومي تقسيم ميشود. تشنج موضعي فقط قسمت خاص و محدودي از بدن را درگير ميكند مثلا يك پا يا يك نيمه بدن دچار تكان ميشود اما در تشنج عمومي كل بدن درگير ميكند. گاهي نيز تشنج ابتدا موضعي است سپس دامنه آن گسترش مييابد مثلا ابتدا انگشتان دست شروع به حركت ميكند سپس اين تكانها به ساعد، بازو، شانه و نيمه بدن سرايت مينمايد. در حين تشنج ممكن است هشياري فرد تحت تاثير قرار گيرد كه يكي از ملاكهاي مهم طبقه بندي تشنج است. در بعضي انواع تشنج فرد كاملا هشيار و آگاه است ولي در انواع ديگر ممكن است بيهوش شود و هيچ چيز را حس نكند. جالب اينكه در بعضي موارد تشنج تنها علامت آن همين از بين رفتن هشياري است مثلا در نوع خاصي از صرع كه اصطلاحا صرع كوچك خوانده ميشود. بيمار حين انجام كارهاي عادي ناگهان خيره شده و هيچ چيزي احساس نميكند و اگر صدايش بزنيم متوجه نميشود اين حالت پس از چند ثانيه برطرف ميشود و ممكن است روزانه بارها و بارها تكرار شود و با تكان بدن همراه نيست و اگر هم باشد تكانها بسيار ملايم و نامحسوس است به همين علت والدين يا كساني كه با اين مساله آشنايي ندارند كودك را به خيالبافي و حواس پرتي متهم ميكنند. در بعضي موارد نيز مانند صرع بزرگ تكانهاي شديد بدن همراه با از بين رفتن هشياري ديده ميشود. نوع تكانهاي عضلاني نيز در انواع گوناگون فرق دارد. در بعضي موارد به صورت انقباضهاي پي در پي و در بعضي به صورت انقباض پيوسته و يكنواخت است. بر اساس مطالب گفته شده و يافتههاي حاصل از نوار مغزي و يكسري ملاحظات ديگر انواع تشنج را طبقه بندي ميكنند كه مفصل و از حوصله اين بحث خارج است.اما تشخيص نوع تشنج در هر بيمار بسيار مهم است چون در درمان و عوارض بعدي بيماري اهميت تام دارد.
به نام خدا